Czyste Powietrze
Po reformie poprzedzonej zawieszeniem programu Czyste Powietrze, rozpoczętej w listopadzie 2024 wiele zmieniło się nie tylko w kontekście audytów energetycznych, które notabene proponujemy w ofercie, ale w programie Czyste Powietrze jako całokształcie rozwiązań dla potencjalnych inwestorów chcących wymienić źródło ciepła czy wykonać pracę termomodernizacyjne.
W cyklu krótkich wpisów chcielibyśmy poddać pod rozważenie ewentualne korzyści lub ich brak w przypadku z korzystania z programu oraz omówić chociaż część warunków dofinansowania.
Wpisy nie są sponsorowane, stanowią jedynie podsumowanie obserwacji z wielu lat funkcjonowania programu – nie są one również metodą zachęty lub zniechęcenia do skorzystania z dofinansowania.
Oczywiście wiele osób może nie zgadzać się z przedmiotowymi tekstami – jako autor wpisów akceptuje wszelkie punkty widzenia i nie uzurpuje sobie prawa do tego jedynego prawdziwego.
Czyste Powietrze dla kogo?
Według oficjalnej definicji o dofinansowanie w Czystym Powietrzu może starać się osoba (Beneficjent), która:
„Beneficjentami programu mogą być osoby fizyczne, które są minimum 3 lata właścicielami lub współwłaścicielami budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub wydzielonego w budynku jednorodzinnym lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą (w przypadku nabycia tego budynku lub lokalu w drodze spadku – minimalny okres wskazany powyżej nie ma zastosowania).
Pozostałe warunki uzależnione są poziomu dochodów:
Uwaga, przekładam z urzędniczego na nasze:
Jeżeli, ktoś z Państwa mieszka w domu jednorodzinnym (w jednym z wpisów poruszymy kwestie tego jak definiowany jest dom jednorodzinny w regulaminie programu) i jest jego właścicielem lub współwłaścicielem od minimum trzech lat spełniony zostaje podstawowy warunek uczestnictwa w programie – jak to zwykle bywa chyba, że… chyba, że Państwa budynek jest nowy, a przez nowy rozumiemy taki, na który został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego od 2021 roku wzwyż – w takim przypadku żegnamy dotację, jednak zawsze mogą Państwo spróbować skorzystać z tzw. ulgi termomodernizacyjnej lub jednym z pozostałych instrumentów wspomagających finansowanie inwestycji.
Osobnym tematem jest przypadek gdy część budynku nie została oddana do użytkowania – przykładowo – dobudowują Państwo ganek i składają zgłoszenie budowy do odpowiedniego nadzoru, ale pozostała część domu jest już oddana do użytkowania – będziemy poruszać tę kwestię kiedy indziej – to jest jeden z wielu przypadków z gwiazdką, który jest każdorazowo rozpatrywany (np. podczas wizji lokalnej przy okazji audytu energetycznego). Jeżeli budynek w całości nie został oddany – zamykamy furtkę Czyste Powietrze.
Jeśli nabyli Państwo budynek lub jego część na drodze spadkowej – nie obowiązuje okres trzech lata posiadania nieruchomości – przykładowo dziedziczą Państwo połowę budynku po zmarłym pół roku temu wujku.
Numer 1 do sprawdzenia to więc kwestia własności nieruchomości oraz czy została formalnie zgłoszone zakończenie budowy – proszę też przy tej okazji sobie potwierdzić, że mają Państwo porządek w księgach wieczystych.
Numer 2 to zarobki – zostały opisane w tabeli wyżej, ale w telegraficznym skrócie:
- jeśli zarabia Pan/Pani do 135 000 zł rocznie droga do dotacji otwarta (liczy się dochód wnioskodawcy) – to próg podstawowy czyli najmniejsze dofinansowanie, najmniej formalności;
- zarobki od 1300 do 2250 zł na miesiąc w gospodarstwie wieloosobowym – podwyższony próg dochodowy – droga do dotacji otwarta - większe możliwe dofinansowanie niż przy podstawowym progu, ale niższe niż przy najwyższym. Przy gospodarstwie jednoosobowym zarobki od 1800 zł do 3150 zł. Uwaga przy tym poziomie dofinansowania potrzebujemy „kwitu” potwierdzającego zarobki od oficjalnej instytucji np. MOPS – ktoś musi przybić pieczątkę i potwierdzić dochód.
Przy prowadzeniu działalności 40 x minimalne wynagrodzenie (rocznie)
- zarobki do 1300 zł na miesiąc w gospodarstwie wieloosobowym – najwyższy próg dochodowy – droga do dotacji otwarta – największe możliwości finansowania przez fundusz. Przy gospodarstwie jednoosobowym zarobki do 1800 zł. Uwaga przy tym poziomie dofinansowania tak samo potrzebujemy „kwitu” potwierdzającego zarobki od oficjalnej instytucji np. MOPS.
Jednocześnie kwalifikują:
– zasiłek stały,
– zasiłek okresowy,
– zasiłek rodzinny,
– specjalny zasiłek opiekuńczy
Przy prowadzeniu działalności 12 x minimalne wynagrodzenie (rocznie).
Numer 3 przy podstawach dokumentacji to zgoda wszystkich współwłaścicieli na przeprowadzenie prac (jeśli jest więcej niż jeden właściciel nieruchomości)
Numer 4 to co w czym się specjalizujemy, a więc audyt energetyczny – potrzebny już na etapie składania wniosku. Więcej o audycie w innym wpisie, ale pokrótce: w audycie muszą być wpisane wszystkie prace, które będą przeprowadzane w ramach wniosku o dofinansowanie – nie zawsze audyt wychodzi – co to znaczy? Że np. wymiana samych okien lub drzwi nie wystarczą do ubiegania się o dotacje. W razie jeśli numer 1-3 są jakoś ogarnięte można spokojnie zwrócić się do nas po numer 4 – wtedy porozmawiamy o szczegółach. Przypadek każdej nieruchomości należy traktować indywidualnie – należy rozważyć różne warianty termomodernizacji i/lub wymiany źródła ciepła i zdecydować się na taki, który akceptuje inwestor (tu w Naszym aspekcie - jeśli nie decydują się Państwo na korzystanie z programu, ale jesteśmy już po wizji lokalnej nie pobieramy opłat za audyt (często na tym tracimy, no ale co zrobić))
Wpis robi się lekko przydługi, więc na sam koniec, parę luźnych uwag:
- jak Państwo widzą (a to dopiero początek) formalności jest naprawdę sporo – niech Państwo poczekają na rozliczenie inwestycji;
- kwota dotacji zależy od:
a. progu dochodowego (podstawowy, podwyższony, najwyższy);
b. zakresu inwestycji (inna jest kwota na ocieplenie/izolacje ścian i wymianę drzwi, a inna na ocieplenie/izolacje ścian, wymianę drzwi i dodatkowo montaż kotła na pellet i wymianę instalacji CO);
c. audytu energetycznego (w którym ustalony jest zakres prac, powinien być poprzedzony wizją lokalną, zawierać warianty, rzuty itp., a przedmiotowy zakres prac powinien wykazywać „rozsądny” okres zwrotu zainwestowanych środków) – w audycie będzie również policzone zapotrzebowanie na ciepło na potrzeby ogrzewania i wentylacji – jego wartość również ma wpływ na dotację;
d. innych – czyli np. w budynku prowadzona jest działalność gospodarcza – warsztat z CNC i pomieszczenie biurowe zajmujące 20% pow. całkowitej – odliczamy od dotacji!
- nie zostało to wcześniej napisane (będzie przy kwotach dotacji), ale do dofinasowania liczy się kwota netto – VAT nawet w dofinansowaniu 100% płacimy samemu – usługi budowlane dla domów jednorodzinnych to przeważnie 8% (ok, nie wszyscy wykonawcy rozliczają się w ten sposób z urzędem skarbowym). Liczmy przykładowo hurraoptymistycznie dofinansowanie 100 000 zł – podatek VAT to ok. 8 000 zł – dużo/niedużo? Na pewno kwestia indywidualna, ale dla wielu (dla nas również) to całkiem niemało, a o dofinansowaniu 100 000 zł mówimy np. w przypadku gospodarstwa jednoosobowego o dochodach na miesiąc do 1 800 zł. Taka osoba o dochodach powiedzmy 1 700 zł, tak – załóżmy, że kwalifikuje się do najwyższego poziomu dofinansowania (bo 1 900 zł już nie), wykłada około 8 000 zł na VAT, a więc w dużym uproszczeniu równowartość swojego 4 miesięcznego dochodu, nie mówiąc już o lwiej części czyli samych kosztach prac po odliczeniu VAT – tu pewnym ratunkiem jest prefinansowanie (przepływ pieniądza bezpośrednio z Funduszu do Wykonawcy, ale nie każda firma podejmuję się takich inwestycji, a zaryzykowałbym nawet twierdzenie, że większość Państwu odmówi);
- niestety, na rynku wciąż sporo jest „naciągaczy” – czyli sprzedawców garnków w przebraniu ekspertów od odnawialnych źródeł energii i dotacji. Oczywiście, większość firm to podmioty uczciwe i wykonujące prace w sposób profesjonalny i akceptowalny cenowo, ale niestety wszelkie dotacje mają siłę przyciągania różnych stron;
- w przypadku wątpliwości warto skonsultować się ze sprawdzonym audytorem, specjalistą od instalacji grzewczych lub lokalnym ociepleniowcem itp.– co rozumiemy przez wątpliwości – przykładowo wymieniamy okna i zastanawiamy się czy dołożyć piankę PUR na część nieocieplonego poddasza oraz styropian na dwóch nieocieplonych ścianach w ramach inwestycji i wtedy skorzystać z Czystego Powietrza. Przy samej wymianie okien nie mamy szans na dotacje z Czystego Powietrza, koszt dodatkowych prac to około 80 000 zł, ale mniej więcej 19 000 odzyskamy z dotacji - czy skórka warta wyprawki – decyzja (o ile oczywiście wykażemy w audycie oszczędności na poziomie min. 40% na potrzeby ogrzewania i wentylacji) należy do Państwa, ale nad każdym przypadkiem należy pochylić się indywidualnie, tak żeby na końcu nikt nie miał wątpliwości, że podejmujemy dobrą decyzje – inwestycje możemy przeprowadzać etapami
- przykład z życia: gdy w wiekowym budynku o niskim standardzie energetycznym mieszka np. samotna starsza osoba można dywagować czy warto iść w kompleksową termomodernizację (o ile w ogóle będą takie możliwości) oraz np. montaż kotła na pellet bo ze względu na stan instalacji pompa ciepła odpada i wykładać powiedzmy 320 000 zł, żeby dostać 50 000 zł dotacji i skończyć z budynkiem o bardzo dobrym standardzie energetycznym, ale wciąż obsługowym źródłem ciepła, czy nie lepiej zrezygnować z dotacji i jeśli starsza osoba wciąż planuje mieszkać w domu - wymieć okna, ocieplić ściany płytą styropianową 150 mm systemem gospodarczym za pomocą wnuków lub we współpracy z lokalną firmą (oczywiście na fakturę, gdzie tam jeśli firma jest lokalna i sprawdzona, żeby dogadywać się bez faktury) i zainstalować kocioł na gaz (może jest jeszcze jakaś dotacja gminna na gaz) wydając 100 000 zł i kończąc z budynkiem o „niezłym standardzie”, ale źródłem ciepła, które wymaga jedynie odkręcenia zaworu. Która z opcji jest lepsza? Na końcu inwestor decyduje co będzie dla niego najlepsze – z nami zawsze można przedyskutować różne warianty – należy również wziąć pod uwagę, że nie wiemy jak będą kształtowały się ceny energii w zależności od jej źródła (nikt nie wie, możemy jedynie przypuszczać z pewnym prawdopodobieństwem), ale ceny energii to jedno, drugie to indwydiualne potrzeby, środki przeznaczone na inwestycje, przewidywana przyszłość budynku - jeszcze raz należy to podkreślić - na końcu inwestor decyduje co będzie dla niego najlepsze!
- jeśli Państwo i tak niezależnie planują wymianę źródła ciepła z kopciucha na źródło do którego są Państwo przekonani lub/i kompleksową termomodernizację – pomimo wątpliwości, które zostały podniesione wcześniej w tekście na pewno warto skorzystać z Czystego Powietrza – tu bezapelacyjnie nawet przy długim oczekiwaniu na zwrot środków;
- przy kontakcie z pracownikami Gminy i Funduszu w kontekście Czystego Powietrza warto zachować spokój i uzbroić się w cierpliwość – nie oni wymyślili Regulamin Programu, mają ogrom roboty (praca w WFOŚ czy niektórych gminach jest niejednokrotnie bardziej stresująca niż w korporacji) i z dnia na dzień musieli stać się ekspertami od budownictwa, instalacji, OZE, Prawa Budowlanego, a nie mieli wystarczającego wsparcia merytorycznego – radź sobie człowieku. Oczywiście sugerowane jest pilnowanie własnych interesów, ale również zwracanie uwagi na drugą stronę medalu;
- Czyste Powietrze pomimo licznych wad to w obliczu zbliżającego się (chyba, że nie) ETS2 czyli zwiększonych kosztach opału typu gaz czy węgiel to na pewno dobry program – przynajmniej część inwestycji zostanie nam zwrócona w formie dotacji (poza Czystym Powietrzem jest też m.in. ulga termomodernizacyjna czy lokalne programy na wymianę źródła ciepła). Jak kształtowałby by się ceny usług gdyby nie Czyste Powietrze? Tego nie wiemy, ale wykonawcy dostosowują się jedynie do zapotrzebowania na rynku i nie zwracają uwagi czy Państwo korzystają z dofinansowania czy nie. Ponadto, sama nazwa programu też sugeruję co jest jego celem – w niektórych miejscach dosłownie widać czym oddychamy, ale znowu – patrząc na drugą stronę medalu jak osoba o zarobkach 1200 zł ma sfinansować wymianę źródła ciepła? Ten program nie jest czarno-biały.
W dalszych wpisach będziemy dalej pisać m.in. o Czystym Powietrzu, audytach – na razie to wstęp.
Dziękuję za przeczytanie tekstu.